Nieuwe gitaar of betere techniek: wat is echt het probleem?

Wanneer ligt het probleem echt aan je gitaar?

Niet iedere technische moeilijkheid is automatisch een techniekprobleem. Een gitaar kan je daadwerkelijk tegenwerken wanneer ze slecht is afgesteld, niet comfortabel bij je lichaam past of meer kracht vraagt dan nodig. Dat merk je vaak doordat je tijdens het spelen onbewust begint te compenseren. Je gaat bijvoorbeeld:

• harder knijpen dan nodig;
• je pols in een vreemde hoek draaien;
• onnodig grote stretches forceren;
• spanning opbouwen in onderarm of schouder;
• je houding aanpassen om bij de gitaar te kunnen.

Dan kan het lijken alsof je techniek slecht is, terwijl een deel van het probleem gewoon mechanisch is. Je hoeft geen perfecte gitaar te hebben, maar je instrument mag je ook niet voortdurend dwingen om rond zijn beperkingen heen te spelen.

Hoe weet je of een gitaar comfortabel bij je past?

Niet iedere hals, bodyvorm of snaarspanning voelt voor iedere gitarist hetzelfde. Handgrootte, vingerlengte, mobiliteit, houding en speelstijl verschillen van speler tot speler. Daarom zegt een specificatielijst nooit alles.

Halsdikte en halsprofiel

Een dikkere hals voelt voor sommige gitaristen stevig en ontspannen. Voor anderen maakt hij bepaalde akkoorden of stretches juist moeilijker. Een dunne hals kan makkelijker aanvoelen, maar niet iedereen vindt die stabiel of prettig. De belangrijkste vraag is niet of een bepaald profiel theoretisch beter is, maar of je je hand ontspannen rond de hals kunt plaatsen.

Halsbreedte

Ook de breedte van de hals speelt mee. Een bredere hals geeft meer ruimte tussen de snaren, maar vraagt ook een andere handpositie. Een smallere hals kan compact aanvoelen, maar voor grotere handen soms juist minder comfortabel zijn.

Bodyvorm en balans

Een gitaar die voortdurend van positie verandert of ongemakkelijk tegen je lichaam rust, kost energie. Dat speelt vooral mee bij langere oefensessies en wanneer je zowel zittend als rechtstaand speelt.

Gewicht

Een zware gitaar hoeft technisch geen probleem te zijn, maar kan wel extra spanning veroorzaken in schouders, nek en rug. Als je na twintig minuten vooral bezig bent met het gewicht van je instrument, helpt dat je techniek natuurlijk niet vooruit.

Setup: soms heb je geen nieuwe gitaar nodig

Een gitaar kan slecht spelen zonder dat er iets fundamenteel mis is met het instrument zelf. Een goede setup kan daarom een enorm verschil maken.

Actie

De actie is de afstand tussen de snaren en de frets. Als de actie te hoog staat, moet je harder duwen en worden akkoorden, bends en snelle passages onnodig zwaar. Staat de actie extreem laag, dan kan dat juist fretbuzz of andere speelproblemen veroorzaken. De ideale actie hangt af van je gitaar, snaardikte, speelstijl en aanslag.

Snaardikte

Dikkere snaren vragen meer kracht. Dat kan prima werken wanneer je die weerstand prettig vindt, maar het heeft geen zin om jezelf technisch te blokkeren omdat je denkt dat zware snaren automatisch “beter” zijn. Bij bends, vibrato en langere speelsessies kan een iets lichtere set een groot verschil maken.

Afstelling van de hals

Ook de kromming van de hals, fretwerk en intonatie beïnvloeden hoe makkelijk een gitaar speelt. Daarom is “deze gitaar speelt zwaar” niet automatisch hetzelfde als “ik heb een andere gitaar nodig”. Soms heb je gewoon een betere afstelling nodig.

Ga verschillende gitaren effectief testen

Online reviews en specificaties zijn nuttig, maar ze vertellen je niet hoe een gitaar in jouw handen voelt. Probeer daarom verschillende gitaren in een winkel en vergelijk bewust:

• halsprofiel;
• halsbreedte;
• actie;
• snaarspanning;
• gewicht;
• bodyvorm;
• balans zittend en rechtstaand.

Speel daarbij niet alleen drie akkoorden. Speel juist dingen die op je huidige gitaar problemen geven: barré-akkoorden, bends, snelle riffs, vibrato, stretches en ritmepartijen. Dan ontdek je veel sneller of een andere gitaar werkelijk iets oplost. Als je nog aan het bepalen bent welk type instrument bij je past, lees dan ook welke gitaar kopen als beginner en elektrische, akoestische of klassieke gitaar kopen.

Voor een bredere checklist bij het kiezen van een instrument kun je ook een gitaar kiezen die echt bij je past.

Wanneer ligt het vooral aan je techniek?

Een nieuwe gitaar kan comfortabeler spelen, maar ze verwijdert geen slechte bewegingspatronen. Het probleem zit waarschijnlijk vooral in je techniek wanneer dezelfde moeilijkheden op verschillende gitaren terugkomen. Bijvoorbeeld wanneer:

• je op iedere gitaar te hard knijpt;
• je pols telkens in dezelfde extreme positie komt;
• je bends op verschillende gitaren onzuiver blijven;
• je timing op ieder instrument instabiel is;
• je snel verkrampt, ongeacht de gitaar;
• je snelheid probeert te forceren met extra kracht;
• je houding telkens opnieuw inzakt.

Dan kun je natuurlijk een lichtere, comfortabelere gitaar kopen, maar het fundamentele probleem blijft bestaan. Een betere gitaar maakt goede techniek makkelijker. Ze creëert die techniek niet voor je.

Een comfortabele gitaar helpt techniek juist ontwikkelen

Dat betekent niet dat materiaal onbelangrijk is. Een instrument dat goed bij je past maakt het juist makkelijker om correcte bewegingen aan te leren. Je kunt dan:

• spelen met minder kracht;
• langer oefenen zonder onnodige spanning;
• bends en vibrato beter controleren;
• snellere passages efficiënter uitvoeren;
• je aandacht op muziek en techniek richten in plaats van op ongemak.

Je techniek is dus niet los te zien van het instrument waarop je ze traint.

Met de gratis Guitar Training Tools kun je timing, pitch, fretboardkennis en andere trainingsaspecten afzonderlijk oefenen en controleren.

Hoe test je of het probleem aan je gitaar of techniek ligt?

Een eenvoudige vergelijking vertelt vaak al veel.

Wanneer heeft een nieuwe gitaar wél zin?

Een nieuwe of andere gitaar is logisch wanneer je huidige instrument structureel niet past bij wat je nodig hebt. Bijvoorbeeld wanneer:

• de halsvorm duidelijk oncomfortabel blijft;
• het gewicht langdurig problemen geeft;
• de bodyvorm niet bij je houding past;
• je een andere mensuur of snaarspanning nodig hebt;
• de gitaar technisch beperkt is voor je huidige speelstijl;
• een goede setup het fundamentele probleem niet oplost.

Dan is een andere gitaar geen excuus of luxe, maar gewoon een beter passend gereedschap.

Eén gitaar om te oefenen en één om op te treden?

Niet iedere gitaar hoeft exact dezelfde functie te hebben. Een instrument dat geweldig klinkt op een podium hoeft niet noodzakelijk je prettigste gitaar te zijn voor twee uur technische training. Een zware Les Paul of grote akoestische jumbo kan fantastisch klinken, maar als je er tijdens iedere oefensessie tegen vecht, kan een lichtere of makkelijker spelende gitaar praktischer zijn om techniek op te bouwen. Je kunt daarom perfect onderscheid maken tussen:

• een comfortabele studie- of oefengitaar;
• een gitaar die je vooral kiest voor sound, podiumgevoel of specifieke muziek.

Dat betekent niet dat je tientallen gitaren nodig hebt. Alleen dat verschillende instrumenten verschillende functies kunnen hebben.

Een nieuwe gitaar lost slechte techniek niet op

Het gevaar ontstaat wanneer kopen een vervanging wordt voor analyseren. Je speelt iets niet goed, dus je koopt andere snaren. Het blijft moeilijk, dus je koopt een ander plectrum. Daarna een andere gitaar. Maar wanneer de echte oorzaak een slechte handpositie, overdreven spanning of inefficiënte beweging is, verhuis je hetzelfde probleem gewoon naar een duurder instrument. Daarom is feedback zo waardevol wanneer je zelf niet kunt bepalen waar het misgaat. Gerichte begeleiding kan veel sneller duidelijk maken of je probleem zit in techniek, setup of ergonomie. Bekijk daarvoor privé gitaarles.

De beste oplossing is vaak een combinatie

De discussie wordt vaak te zwart-wit voorgesteld. Alsof je maar twee mogelijkheden hebt:

• je techniek is slecht;
• of je gitaar is slecht.

In werkelijkheid beïnvloeden die twee elkaar voortdurend. Een slecht afgestelde gitaar kan je dwingen om te veel kracht te gebruiken. Als je dat lang genoeg doet, kan dat een technische gewoonte worden. Omgekeerd kan een gitarist met veel spanning zelfs op een uitstekend afgesteld instrument blijven knijpen en forceren. Daarom is de beste oplossing vaak:

• de gitaar goed laten afstellen;
• een passende snaardikte kiezen;
• controleren of hals en body comfortabel zijn;
• onnodige technische spanning corrigeren;
• pas daarna bepalen of een andere gitaar echt nodig is.

Wat moet je jezelf concreet afvragen?

Als je twijfelt of je een andere gitaar nodig hebt, stel jezelf dan deze vragen:

• Heb ik dit probleem alleen op deze gitaar?
• Is mijn gitaar correct afgesteld?
• Voelt de hals comfortabel in mijn hand?
• Zijn mijn snaren zwaarder dan nodig?
• Ontstaat er pijn, of vooral technische onzekerheid?
• Heb ik hetzelfde probleem op een andere goed afgestelde gitaar?
• Blijf ik te hard knijpen ongeacht het instrument?
• Heeft iemand met ervaring mijn techniek en setup al bekeken?

Die vragen geven je veel meer informatie dan simpelweg denken: misschien moet ik een betere gitaar kopen.

Controleer eerst je snaren

Snaren kunnen verrassend veel veranderen aan hoe een gitaar aanvoelt. Zwaardere snaren geven bij dezelfde stemming en mensuur meer spanning, terwijl lichtere snaren bends, vibrato en sommige fretting-bewegingen gemakkelijker kunnen maken.

Ook oude snaren kunnen een gitaar minder prettig laten spelen. Ze kunnen stroever aanvoelen, minder helder klinken en problemen geven met stemming en intonatie.

Als je gitaar geleidelijk moeilijker of minder prettig is gaan spelen, controleer dan dus eerst of de snaren simpelweg aan vervanging toe zijn. Zie hiervoor gitaar snaren vervangen.

Hou er ook rekening mee dat een duidelijke verandering in snaardikte een nieuwe setup kan vereisen. Dat geldt vooral bij gitaren met een floating tremolo. Meer over de invloed van dikte en stemming vind je bij gitaar snaarspanning.

Controleer ook de stemming voordat je de gitaar de schuld geeft

Een slecht gestemde gitaar kan akkoorden, intervallen en zelfs je eigen techniek slechter laten klinken dan ze werkelijk zijn.

Voor een standaard zessnarige gitaar is de normale stemming E–A–D–G–B–E, meestal met A4 = 440 Hz als referentie. Je kunt dat snel controleren met PITCHR.

Wil je de standaardstemming stap voor stap controleren, zie dan gitaar stemmen in standaard E op 440 Hz.

Gebruik je regelmatig lagere of alternatieve stemmingen, dan kunnen ook andere snaardiktes en setupkeuzes nodig zijn. Met TuneMap kun je verschillende gitaarstemmingen vergelijken.

Maakt een betere gitaar je ook een betere gitarist?

Niet automatisch.

Een beter instrument kan wel onnodige obstakels verwijderen. Goed fretwerk, stabiele stemming, een comfortabele hals en een degelijke setup kunnen spelen gemakkelijker en aangenamer maken.

Maar een gitaar kan je timing niet voor je trainen, je handen niet synchroniseren en geen inefficiënte beweging corrigeren.

Zie het instrument daarom als onderdeel van het volledige systeem. De gitaar moet je techniek toelaten efficiënt te werken. Zodra dat het geval is, hangt verdere vooruitgang steeds meer af van hoe je oefent en speelt.

Wanneer heb je waarschijnlijk géén nieuwe gitaar nodig?

Een andere gitaar is waarschijnlijk niet de eerste oplossing wanneer:

• een moeilijke techniek gewoon langer duurt dan verwacht;
• je favoriete gitarist op een ander model speelt;
• je ervan uitgaat dat duurder automatisch makkelijker speelt;
• je huidige snaren versleten zijn;
• de actie alleen maar opnieuw moet worden afgesteld;
• de intonatie of topkam aandacht nodig heeft;
• nieuwe gear op dit moment vooral aantrekkelijker voelt dan verder oefenen.

Er is niets mis met meerdere gitaren bezitten. Maar het helpt wanneer je weet of je werkelijk een ander muzikaal gereedschap nodig hebt, of probeert een technisch probleem op te lossen dat gewoon mee verhuist naar de volgende gitaar.

Dat onderscheid komt ook terug in hoeveel gitaren je werkelijk nodig hebt.

Techniekprobleem, setupprobleem of verkeerde gitaar? Gebruik deze volgorde

1. Stem de gitaar correct. Elimineer eerst de eenvoudigste variabele.
2. Controleer de snaren. Vervang versleten snaren en kijk of de snaardikte geschikt is.
3. Controleer de setup. Kijk naar actie, halskromming, topkam, fretwerk en intonatie.
4. Speel op een andere goed afgestelde gitaar. Test exact dezelfde bewegingen die problemen geven.
5. Beoordeel je techniek. Blijft hetzelfde probleem op verschillende gitaren terugkomen, werk dan eerst aan de beweging.
6. Kijk pas daarna naar een andere gitaar. Bepaal exact welke fysieke of functionele eigenschap moet veranderen.

Zo voorkom je dat je geld uitgeeft om het verkeerde probleem op te lossen.

Als je echt een andere gitaar nodig hebt

Zodra duidelijk is dat het instrument zelf de beperking vormt, kun je veel gerichter zoeken.

Vraag dan niet alleen:

“Wat is de beste gitaar?”

maar bijvoorbeeld:

• welk halsprofiel voelt voor mij beter?
• past een kortere of langere mensuur beter?
• heb ik een lichtere body nodig?
• wil ik een vaste brug in plaats van een tremolo?
• heb ik zes, zeven of meer snaren nodig?
• welke gitaar past werkelijk bij de muziek die ik speel?

Dan koop je niet zomaar een “betere” gitaar, maar een instrument dat een concreet probleem oplost. Zie ook een gitaar kiezen die echt bij je past.

Het doel is niet de makkelijkste gitaar, maar de juiste gitaar

Een instrument hoeft je niet onnodig tegen te werken, maar “makkelijk spelen” is geen universele specificatie.

De ene gitarist speelt liever met lage actie, lichte snaren en een dunne hals. Een andere voelt zich juist beter met meer snaarspanning, een dikkere hals en iets meer weerstand.

Het doel is daarom niet een gitaar vinden die geen enkele inspanning vraagt. Het doel is onnodige moeilijkheid verwijderen terwijl het instrument blijft reageren zoals jij wilt.

Wanneer je gitaar goed is afgesteld, stabiel gestemd blijft, comfortabel bij je lichaam past en de sounds en range biedt die je nodig hebt, wordt techniek en oefenmethode opnieuw de belangrijkste plaats om vooruitgang te zoeken.

Nieuwe gitaar of betere techniek?

Begin niet met de aankoop. Begin met de oorzaak. Als je gitaar slecht is afgesteld, fysiek oncomfortabel is of niet bij je speelstijl past, kan een setup of een ander instrument absoluut een groot verschil maken. Maar wanneer dezelfde fouten, spanning en controleproblemen op iedere gitaar blijven terugkomen, moet je vooral naar je techniek kijken. De juiste gitaar moet je techniek ondersteunen. Goede techniek moet ervoor zorgen dat je niet afhankelijk wordt van één zogenaamd perfecte gitaar. De beste keuze is daarom meestal niet blind meer oefenen en ook niet blind iets nieuws kopen. Zoek eerst uit welk deel van het probleem bij het instrument zit en welk deel bij je bewegingen. Dan kun je gericht verbeteren in plaats van gokken.

Meer praktische artikels over gitaren, snaren, setup en materiaal vind je bij Gitaar Gear, Tone & Setup.