Gitaar stemmen: stap voor stap correct met tuner en 440 Hz
Een gitaar die niet goed gestemd is, klinkt altijd vals — hoe goed je techniek ook is. Daarom hoort stemmen bij de eerste dingen die je controleert vóór je oefent, repeteert, opneemt of optreedt.
In deze gids leer je stap voor stap hoe je je gitaar correct stemt met een tuner, wat standaardstemming en 440 Hz betekenen en hoe je ervoor zorgt dat je gitaar langer zuiver blijft.
Hoe stem je een gitaar correct?
Gebruik een chromatische tuner, controleer dat de referentie op 440 Hz staat en stem elke snaar één voor één. Werk van de lage E naar de hoge E, draai de stemmechanieken in kleine stapjes en controleer daarna alle snaren nogmaals.
Waarom moet je je gitaar goed stemmen?
Een gitaar die niet correct gestemd is, klinkt vals ongeacht hoe goed je techniek is. Akkoorden klinken onzuiver, melodieën botsen met andere instrumenten en je gehoor krijgt voortdurend verkeerde toonhoogtes te verwerken.
Maak daarom van stemmen een vaste gewoonte:
- voor je begint te oefenen
- voor een repetitie
- voor een opname
- voor en tijdens een optreden
Goed stemmen helpt bovendien bij gehoortraining. Als je voortdurend op een vals instrument speelt, raak je gewend aan toonhoogtes die eigenlijk niet kloppen.
Welke noten gebruik je om een gitaar te stemmen?
De meeste zessnarige gitaren worden gestemd in standaardstemming. Van de dikste naar de dunste snaar zijn de tonen:
| Snaar | Noot | Naam |
|---|---|---|
| 6e | E | Lage E |
| 5e | A | A |
| 4e | D | D |
| 3e | G | G |
| 2e | B | B |
| 1e | E | Hoge E |
Van dik naar dun onthoud je dus: E – A – D – G – B – E.
Deze standaardstemming wordt gebruikt op elektrische, akoestische en klassieke zessnarige gitaren. Meer uitleg over de namen en noten van de gitaarsnaren vind je in de aparte gids.
Wat betekent 440 Hz bij het stemmen van een gitaar?
Bij moderne westerse muziek wordt meestal A4 = 440 Hz gebruikt als referentietoon. Dat betekent dat de A boven de centrale C een frequentie van 440 trillingen per seconde heeft.
Een chromatische tuner gebruikt die referentie om alle andere tonen te berekenen.
Veel tuners laten toe om de referentiefrequentie te veranderen. Staat je tuner bijvoorbeeld per ongeluk op 435 of 442 Hz, dan kan je gitaar onderling perfect gestemd zijn maar toch niet overeenkomen met andere instrumenten of een opname die op 440 Hz staat.
Controleer daarom bij twijfel of je tuner op A4 = 440 Hz staat.
Wil je exacte frequenties van andere noten of verschillende referentietonen vergelijken, gebruik dan de Note / Frequency Calculator.
Gitaar stemmen stap voor stap
1. Begin met de lage E-snaar
Sla alleen de dikke 6e snaar aan en laat de toon uitklinken. De tuner moet een E aangeven.
Geeft de tuner aan dat de toon te laag is, draai dan voorzichtig aan het stemmechaniek zodat de snaar strakker wordt en de toonhoogte stijgt.
Is de toon te hoog, maak de snaar voorzichtig iets losser.
2. Stem naar het midden van de tuner
De meeste tuners tonen met een wijzer, LEDs of een grafische meter hoeveel de gespeelde toon afwijkt.
- Te laag: verhoog de snaarspanning.
- Te hoog: verlaag de snaarspanning.
- In het midden: de snaar is correct gestemd.
Draai altijd in kleine stapjes. Grote bewegingen maken het makkelijk om voortdurend voorbij de juiste toon te schieten.
Wil je meer weten over wat snaardikte, stemming en mensuur met die spanning doen, lees dan ook Gitaar snaarspanning.
3. Stem vervolgens A, D, G, B en hoge E
Werk snaar voor snaar van dik naar dun:
E → A → D → G → B → E
Demp de andere snaren terwijl je stemt. Resonantie van andere snaren kan sommige tuners verwarren en het signaal minder stabiel maken.
4. Controleer alle snaren opnieuw
Nadat alle zes snaren gestemd zijn, begin je opnieuw bij de lage E.
Vooral bij gitaren met een zwevende tremolo kan het stemmen van één snaar de spanning van de andere snaren beïnvloeden. Soms moet je daarom meerdere rondes maken voordat alle zes snaren tegelijk correct staan.
Gratis online gitaarstemmer gebruiken
Je kunt je gitaar rechtstreeks via de microfoon van je computer, tablet of telefoon stemmen met mijn gratis online tuner PITCHR.
Kies de gitaarmodus, controleer de referentiefrequentie en speel vervolgens één snaar tegelijk. PITCHR toont welke toon wordt gedetecteerd en of je snaar te laag, te hoog of correct gestemd is.
Voor gewone standaardstemming gebruik je:
- A4 = 440 Hz
- E – A – D – G – B – E
Wil je andere gitaarstemmingen bekijken of vergelijken, gebruik dan ook TuneMap.
Waarom verandert temperatuur de stemming van een gitaar?
Temperatuur beïnvloedt zowel de snaren als het instrument zelf. Wanneer een gitaar vanuit een koude ruimte naar een warm podium wordt gebracht, kunnen de snaarspanning en afmetingen van onderdelen licht veranderen.
Dat is voldoende om de stemming merkbaar te laten verschuiven.
Voor optredens is het daarom verstandig om je instrument voldoende tijd te geven om aan de omgevingstemperatuur te wennen voordat je definitief stemt.
Komt je gitaar uit een koude auto of backstage-ruimte, stem dan niet één keer en ga ervan uit dat hij de rest van de avond stabiel blijft.
Stem opnieuw vlak voor je speelt
Podiumlichten, publiek en apparatuur kunnen de temperatuur op het podium flink verhogen. Controleer daarom je stemming opnieuw vlak voordat je begint.
Ook tijdens langere optredens is het normaal om tussen nummers snel te controleren of de gitaar nog zuiver staat.
Waarom raakt een gitaar ontstemd tijdens het spelen?
Een correct gestemde gitaar kan tijdens het spelen opnieuw ontstemmen. Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn.
Bends en vibrato
Bij bends verhoog je tijdelijk de spanning van de snaar. Grote en frequente bends kunnen ervoor zorgen dat nieuwe of slecht gezette snaren nog wat verschuiven rond brug of stemmechaniek.
Tremolo of whammy bar
Bij intensief tremologebruik verandert de spanning van meerdere snaren tegelijk. Een goed afgestelde brug, correct gemonteerde snaren en een goed functionerende topkam zijn daarom belangrijk voor stemstabiliteit.
Nieuwe snaren
Pas gemonteerde snaren moeten zich nog zetten rond stemmechanieken, brug en eventuele knopen. Daarom ontstemmen nieuwe snaren de eerste minuten meestal sneller.
Bekijk ook hoe je gitaar snaren correct vervangt op een elektrische, akoestische of klassieke gitaar.
Problemen aan topkam of brug
Wanneer een snaar vastloopt in een te nauwe topkamgroef kan de spanning niet gelijkmatig verdeeld worden. Je hoort dan soms een klein tikje of ping-geluid tijdens het stemmen en de snaar springt plots naar een andere toonhoogte.
Wil je weten waar topkam, brug, stemmechanieken en andere onderdelen zich bevinden, bekijk dan het overzicht van de belangrijkste gitaaronderdelen.
Slecht gemonteerde snaren
Te veel losse windingen rond het stemmechaniek of windingen die over elkaar heen liggen kunnen eveneens voor instabiele stemming zorgen.
Tips om je gitaar nauwkeuriger te stemmen
Voor het stemmen kun je rechtstreeks mijn gratis online tuner PITCHR gebruiken. Kies Guitar Mode, controleer of de referentietoon op A4 = 440 Hz staat en speel één snaar tegelijk.
- Stem één snaar tegelijk en demp de andere snaren.
- Sla normaal aan. Een extreem harde aanslag kan de toon tijdens de eerste attack tijdelijk iets hoger maken.
- Laat de noot even uitklinken voordat je de laatste kleine correctie doet.
- Draai in kleine stapjes aan het stemmechaniek.
- Controleer A4 = 440 Hz wanneer je tuner een instelbare referentiefrequentie heeft.
- Rek nieuwe snaren voorzichtig op en stem daarna opnieuw.
- Controleer alle zes snaren nogmaals nadat je klaar bent.
- Stem opnieuw na grote temperatuurveranderingen.
- Controleer je stemming vóór iedere oefensessie, repetitie, opname en optreden.
Wil je verschillende soorten tuners vergelijken, bekijk dan ook gitaarstemmers en tuning tools.
Nieuwe snaren blijven ontstemmen: wat kun je doen?
Nieuwe snaren die direct na het monteren telkens lager worden, zijn meestal nog niet volledig gezet.
Stem de gitaar, trek iedere snaar voorzichtig enkele keren van de toets weg en stem opnieuw. Herhaal dat totdat de toonhoogte vrijwel niet meer verandert.
Blijft één specifieke snaar sterk ontstemmen terwijl de andere snaren stabiel zijn, controleer dan:
- de windingen rond het stemmechaniek
- de topkamgroef
- de bevestiging aan de brug
- het stemmechaniek zelf
Moet je altijd precies op 440 Hz stemmen?
Voor normaal samenspel, moderne opnames, repetities en optredens is A = 440 Hz de gebruikelijke standaard en dus de veiligste keuze.
Er bestaan echter opnames en ensembles die bewust een andere referentiefrequentie gebruiken. Wil je met zo'n opname meespelen, dan kan het nodig zijn om de referentiefrequentie van je tuner daarop aan te passen.
Voor dagelijks gitaarspel hoef je daar normaal niet over na te denken: laat je tuner gewoon op 440 Hz staan.
Speel je met een capo, stem de gitaar dan eerst zonder capo en controleer de stemming opnieuw nadat je hem geplaatst hebt. Lees meer in Gitaar stemmen met of zonder capo.
Gitaar stemmen samengevat
Voor standaardstemming stem je de zes snaren van dik naar dun op E – A – D – G – B – E met normaal A4 = 440 Hz als referentie.
Gebruik een chromatische tuner, werk snaar voor snaar, draai de stemmechanieken voorzichtig en controleer na de eerste ronde alle snaren opnieuw.
Met wat routine duurt dit minder dan een minuut. Maak stemmen daarom het eerste wat je doet zodra je je gitaar oppakt.
Meer artikelen over gitaren, stemming, setup en apparatuur vind je bij Gitaar Gear, Tone & Setup.
Veelgestelde vragen over gitaar stemmen
Hoe stem je een gitaar?
Gebruik een chromatische tuner en stem de zes snaren één voor één. In standaardstemming zijn de noten van dik naar dun E – A – D – G – B – E. Controleer na de eerste ronde alle snaren opnieuw.
Op hoeveel Hz moet je een gitaar stemmen?
Voor normaal gebruik stem je met A4 = 440 Hz als referentie. Dat is de gebruikelijke standaard voor moderne muziek, repetities, opnames en samenspel met andere instrumenten.
Welke noten hebben de snaren van een gitaar?
In standaardstemming zijn de zes open snaren van dik naar dun: E, A, D, G, B en E. De dikke E is de 6e snaar en de dunne E de 1e snaar.
Waarom moet je een gitaar opnieuw controleren na het stemmen?
Wanneer je één snaar stemt, verandert de totale spanning op de gitaar een beetje. Vooral bij gitaren met een zwevende tremolo kunnen andere snaren daardoor licht verschuiven. Een tweede controle maakt de stemming nauwkeuriger.
Waarom ontstemt mijn gitaar zo snel?
Dat kan komen door nieuwe snaren die nog moeten zetten, slecht gewikkelde snaren, problemen aan de topkam of brug, intensief gebruik van bends of tremolo, of temperatuurveranderingen.
Moet je nieuwe snaren oprekken?
Ja. Nieuwe snaren blijven in het begin vaak zakken in toonhoogte. Door ze voorzichtig op te rekken en daarna opnieuw te stemmen, worden ze sneller stabiel.
Heeft temperatuur invloed op gitaarstemming?
Ja. Temperatuurveranderingen beïnvloeden zowel de snaren als het instrument. Laat een gitaar daarom acclimatiseren wanneer je van een koude naar een warme ruimte gaat en stem opnieuw vlak voordat je speelt.
Kun je een gitaar stemmen met een online tuner?
Ja. Een online chromatische tuner gebruikt de microfoon van je computer, tablet of telefoon om de gespeelde toon te herkennen. Stem één snaar tegelijk en demp de andere snaren voor een stabieler signaal.
Moet je een gitaar altijd op 440 Hz stemmen?
Voor normaal dagelijks gebruik is 440 Hz de standaard. Alleen wanneer je bewust meespeelt met een opname of ensemble dat een andere referentiefrequentie gebruikt, kan het nodig zijn om daarvan af te wijken.
