Gitaar snaarspanning: andere snaardikte en opnieuw afstellen?

Waar wordt snaarspanning op een gitaar door bepaald?

Snaarspanning is de kracht waarmee een snaar tussen brug en stemmechaniek wordt opgespannen. Je merkt veranderingen in snaarspanning vooral wanneer een gitaar na een snaarwissel plots stijver of slapper speelt, meer fretbuzz krijgt of anders reageert.

De spanning wordt vooral bepaald door:

• snaardikte en constructie
• toonhoogte waarop de snaar wordt gestemd
• mensuur van de gitaar
• materiaal en massa van de snaar

Een dikkere snaar heeft bij dezelfde mensuur en toonhoogte doorgaans meer spanning nodig dan een dunnere snaar. Stem je dezelfde snaar lager, dan neemt de spanning juist af.

Moet je je gitaar opnieuw afstellen bij een andere snaardikte?

Niet bij iedere kleine verandering, maar vaak wel wanneer de totale snaarspanning duidelijk verandert.

Ga je bijvoorbeeld van een .009–.042-set naar .011–.049 of .012–.054, dan neemt de trekkracht op de hals aanzienlijk toe. Daardoor kan de bestaande setup niet meer optimaal zijn.

Je controleert dan vooral:

• halskromming / neck relief – via de truss rod
• actie – de hoogte van de snaren boven de frets
• intonatie – zodat noten hoger op de hals zuiver blijven
• brug of tremolo – vooral bij zwevende tremolosystemen
• topkamgroeven – dikkere snaren moeten vrij door de nut kunnen bewegen

Wanneer je gitaar eenmaal goed is afgesteld voor een bepaalde snaardikte, stemming en snaartype, krijg je de meest consistente speelbaarheid door ongeveer dezelfde specificaties te blijven gebruiken.

Voorbeelden van snaarspanning bij verschillende snaardiktes

Onderstaande voorbeelden gebruiken D’Addario plain steel- (PL) en nickel wound-snaren (NW) voor een zessnarige elektrische gitaar met een mensuur van 25,5 inch in standaardstemming.

De tabel laat duidelijk zien hoeveel de totale trekkracht stijgt wanneer je naar dikkere snaren gaat.

Een overstap van 9–42 naar 12–54 verhoogt de totale trekkracht in dit voorbeeld van 38,61 kg naar 67,21 kg. Dat is ongeveer 74% meer snaarspanning.

Zo’n verschil kan de hals verder naar voren trekken, de actie veranderen en ervoor zorgen dat brug, intonatie en eventueel tremolosysteem opnieuw moeten worden afgesteld.

Wat gebeurt er als je dikkere snaren monteert?

Wanneer je dikkere snaren gebruikt maar dezelfde stemming behoudt, neemt de spanning toe.

Je kunt daardoor merken dat:

• de gitaar stijver speelt
• bends meer kracht vragen
• de hals iets verder naar voren trekt
• de actie hoger wordt
• de intonatie verandert
• een zwevende tremolo omhoog wordt getrokken

Ook de topkam kan een probleem worden. Wanneer de nieuwe snaren duidelijk dikker zijn dan de vorige set, kunnen ze te strak in de topkamgroeven zitten. Dat kan stemproblemen en extra wrijving veroorzaken.

Wat gebeurt er als je dunnere snaren monteert?

Bij dunnere snaren gebeurt het tegenovergestelde: de totale trekkracht neemt af.

Daardoor kan:

• de hals minder relief krijgen
• de actie lager worden
• extra fretbuzz ontstaan
• de gitaar losser aanvoelen
• een floating tremolo naar achteren zakken

Een kleine stap, bijvoorbeeld van .010 naar .009, betekent niet automatisch dat je een volledige nieuwe setup nodig hebt. Controleer eerst hoe de gitaar reageert.

Hoe weet je of je gitaar een setup nodig heeft na het wisselen van snaren?

Wanneer je naar een andere snaardikte overschakelt, merk je meestal vrij snel of de nieuwe spanning niet meer goed overeenkomt met de bestaande afstelling.

Meer fretbuzz dan voorheen

Krijg je na de snaarwissel plots buzzing op meerdere frets of snaren, dan kan de halskromming of actie veranderd zijn.

De actie voelt hoger of lager

Meer snaarspanning kan de hals verder naar voren trekken en de actie verhogen. Minder spanning kan juist minder relief veroorzaken, waardoor de snaren dichter bij de frets komen en sneller gaan rammelen.

De intonatie klopt niet meer

Zijn de open snaren correct gestemd, maar klinken gefrette noten hoger op de hals te scherp of te laag ten opzichte van de verwachte toonhoogte, dan moet de intonatie mogelijk opnieuw worden afgesteld.

Voor het nauwkeurig controleren van stemming en individuele noten kun je ook PITCHR gebruiken.

De halskromming is veranderd

Een verandering in totale snaarspanning kan de relief van de hals veranderen. Zelfs een kleine verandering kan merkbaar zijn in actie en speelbaarheid.

De tremolobrug staat anders

Bij een zwevende brug, zoals een Floyd Rose of floating Strat-tremolo, moeten snaarspanning en veerspanning elkaar in evenwicht houden.

Monteer je dikkere of dunnere snaren, dan verandert dat evenwicht. De brug kan omhoog of omlaag kantelen en daardoor ook de actie en stemming beïnvloeden.

Snaarspanning en mensuur

De mensuur is de afstand tussen de topkam en de brugzadels. Bij dezelfde snaardikte en stemming vraagt een langere mensuur meer spanning dan een kortere mensuur.

Daarom voelt bijvoorbeeld een .010-set op een Fender-achtige mensuur van 25,5″ doorgaans strakker dan dezelfde set op een Gibson-achtige mensuur van ongeveer 24,75″.

Je kunt snaardikte dus niet volledig los bekijken van de gitaar waarop de snaren worden gebruikt.

Snaarspanning en lagere stemmingen

Wanneer je een snaar lager stemt, daalt de spanning. Daarom kunnen normale snaarsets in Drop C, C Standard of nog lagere stemmingen erg slap gaan aanvoelen.

Dikkere snaren worden bij lagere tunings vaak gebruikt om een deel van die verloren spanning terug te krijgen. Met TuneMap kun je verschillende gitaarstemmingen overzichtelijk bekijken en vergelijken.

De ideale snaardikte hangt daarbij ook af van:

• de gebruikte stemming
• de mensuur
• je speelstijl
• hoe hard je aanslaat
• hoeveel bends en vibrato je gebruikt
• de gewenste feel onder je vingers

De juiste snaardikte kiezen voor jouw speelstijl

Dunne snaarsets – bijvoorbeeld 9–42

Dunne snaren hebben relatief weinig spanning en voelen soepel aan. Bends en vibrato kosten minder kracht en daarom zijn ze populair bij veel lead-, rock- en moderne gitaristen.

Ze geven minder weerstand onder je vingers en kunnen prettig zijn wanneer je snel vermoeid raakt of veel bends speelt.

Speel je veel expressieve bends en vibrato, dan kun je ook verder werken aan je gitaarbends en vibratotechniek.

Medium snaarsets – bijvoorbeeld 10–46

Een 10–46-set is voor veel elektrische gitaristen een populaire allround keuze. Je krijgt een goede balans tussen speelcomfort, weerstand en stabiliteit voor zowel ritme- als leadspel.

Dikkere snaarsets – 11–49, 12–54 en hoger

Dikkere sets geven bij dezelfde stemming meer snaarspanning en weerstand.

Ze worden vaak gebruikt voor:

• lagere stemmingen
• jazz
• stevig ritmespel
• hardere plectrumaanslag
• spelers die bewust een strakkere snaarrespons willen

Ze vragen wel meer kracht bij bends en vibrato en kunnen een nieuwe setup noodzakelijk maken.

Ook je plectrumtechniek bepaalt mee hoe een strakkere of lossere snaar onder je aanslag reageert.

Wil je verschillende snaardiktes, materialen en toepassingen vergelijken, bekijk dan ook de gids over elektrische gitaarsnaren.

Geeft een dikkere snaar automatisch een betere tone?

Nee. Dikkere snaren veranderen de feel en kunnen invloed hebben op attack, sustain en dynamische respons, maar dikker betekent niet automatisch beter klinken.

De beste snaardikte is degene waarmee jij comfortabel kunt spelen en waarmee je techniek, timing, bends en vibrato goed kunt uitvoeren.

Een dikkere snaar die je speeltechniek slechter maakt, levert uiteindelijk niet automatisch een betere sound op.

Wanneer is een nieuwe setup echt nodig?

Vervang je oude snaren door hetzelfde merk, type en dezelfde dikte in dezelfde stemming, dan is normaal geen volledige nieuwe setup nodig.

Een controle wordt belangrijker wanneer je:

• meerdere gauges dikker of dunner gaat
• naar een andere stemming overschakelt
• een ander snaartype of andere constructie gebruikt
• een floating tremolo hebt
• plots meer fretbuzz krijgt
• de actie merkbaar verandert
• problemen met intonatie krijgt
• merkt dat dikkere snaren niet vrij door de topkam lopen

Bij een grote overstap, bijvoorbeeld van .009–.042 naar .011–.049, is het verstandig om de volledige setup te controleren: neck relief, actie, intonatie, topkam en eventueel de tremolobalans.

Gitaar snaarspanning samengevat

Snaardikte, stemming, snaarconstructie en mensuur bepalen samen hoeveel spanning er op je gitaar staat.

Een andere snaardikte betekent daarom niet alleen een andere feel. De veranderde trekkracht kan ook invloed hebben op halskromming, actie, intonatie, topkam en tremolo.

Een kleine wijziging vraagt niet automatisch om een volledige setup. Maar hoe groter de verandering in snaardikte of stemming, hoe belangrijker het wordt om de afstelling opnieuw te controleren.

De beste snaardikte is niet simpelweg de dikste of dunste set, maar de set die past bij jouw stemming, mensuur, techniek en gewenste speelgevoel.

Meer artikelen over speeltechniek vind je bij Gitaar Techniek & Skills. Wil je gericht aan je techniek en spel werken, bekijk dan ook de gitaartraining en coaching.