Gitaar stemmen met of zonder capo? Zo doe je het goed
Stem je gitaar perfect, zet je daarna een capo op de hals en klinkt alles plots vals? Dat komt doordat de capo extra druk op de snaren zet en de toonhoogte licht kan verhogen.
De beste werkwijze is simpel: zet eerst de capo op de juiste fret en stem daarna je gitaar in die positie. Zo speel je zuiverder tijdens repetities, opnames en live.
Moet je een gitaar stemmen met of zonder capo?
Zet eerst de capo op de juiste fret en stem daarna je gitaar. Een capo kan de snaren iets te hard indrukken en zo de toonhoogte verhogen. Door pas na het plaatsen van de capo te stemmen, corrigeer je dat verschil en klinken je akkoorden zuiverder.
Waarom wordt je gitaar vals als je een capo plaatst?
Een capo verkort het trillende deel van de snaren door ze tegen een fret te drukken. In theorie zou iedere snaar daardoor exact de juiste toon moeten krijgen.
In de praktijk kan een capo de snaren echter iets verder naar beneden drukken dan nodig. Daardoor neemt de snaarspanning licht toe en wordt de toon iets hoger.
Dat effect is meestal klein, maar groot genoeg om akkoorden hoorbaar minder zuiver te laten klinken.
Hoe sterker de capo klemt en hoe hoger je hem op de hals plaatst, hoe duidelijker het verschil kan worden.
Moet je stemmen voor of na het plaatsen van de capo?
Begin met een gitaar die normaal goed gestemd is. Plaats daarna de capo op de fret waar je gaat spelen en controleer de stemming opnieuw met de capo erop.
Als een of meerdere snaren door de capo iets scherp zijn geworden, stem je ze opnieuw terwijl de capo blijft zitten.
De praktische volgorde is dus:
- zorg dat je gitaar normaal goed gestemd is
- plaats de capo op de gewenste fret
- controleer alle zes snaren opnieuw
- corrigeer de stemming indien nodig
- begin pas daarna te spelen of opnemen
Zo stem je de gitaar in precies dezelfde toestand waarin je ze gaat gebruiken.
Waarom klinkt een gitaar soms vals met een capo?
Wanneer je eerst perfect stemt zonder capo en daarna een capo plaatst, kunnen sommige snaren iets omhoog worden getrokken in toonhoogte.
Dat gebeurt vooral wanneer:
- de capo te hard op de snaren drukt
- de capo te ver van de fret staat
- de capo scheef staat
- de snaren relatief hoog boven de frets liggen
- de gitaar niet optimaal geïntoneerd of afgesteld is
Het resultaat is vaak dat afzonderlijke open tonen nog redelijk klinken, maar akkoorden beginnen te wringen.
Waar plaats je een capo precies?
Plaats de capo vlak achter de fret, niet midden tussen twee frets.
Daar is de minste druk nodig om de snaar zuiver tegen de fret te krijgen. Hoe verder de capo van de fret staat, hoe harder hij meestal moet drukken en hoe groter de kans dat de snaar scherp wordt.
Let ook op dat:
- de capo recht over de hals staat
- alle snaren volledig worden ingedrukt
- geen enkele snaar wordt zijwaarts getrokken
- je niet meer druk gebruikt dan noodzakelijk
Hoe stem je een gitaar met capo?
Je stemt simpelweg de tonen die je hoort nadat de capo geplaatst is.
Staat de capo bijvoorbeeld op de 2e fret, dan worden de standaard open snaren:
- lage E → F#
- A → B
- D → E
- G → A
- B → C#
- hoge E → F#
De stemming die je tuner ziet is dan:
F# – B – E – A – C# – F#
Je hoeft die noten niet noodzakelijk uit het hoofd te kennen. Een chromatische tuner detecteert automatisch welke toon iedere snaar produceert.
Moet je opnieuw stemmen wanneer je de capo verplaatst?
Ja, controleer je stemming telkens wanneer je de capo naar een andere fret verplaatst.
Een capo op de 2e fret kan namelijk iets andere spanning veroorzaken dan dezelfde capo op de 5e of 7e fret.
Dat betekent niet dat je gitaar iedere keer volledig ontstemd zal zijn. Vaak volstaat een snelle controle en een kleine correctie van één of twee snaren.
Wat als je gitaar telkens sterk ontstemt met een capo?
Een kleine afwijking is normaal. Wordt je gitaar iedere keer opvallend vals zodra je een capo gebruikt, dan is het verstandig om ook naar de oorzaak te kijken.
De capo klemt te hard
Sommige capos gebruiken veel meer druk dan nodig. Vooral op gitaren met lichte snaren of hoge frets kan dat de toon duidelijk omhoog trekken.
De capo staat verkeerd
Zet de capo vlak achter de fret en zo recht mogelijk. Een scheef geplaatste capo kan sommige snaren harder indrukken dan andere.
De actie is hoog
Wanneer de snaren relatief ver boven de frets staan, moeten ze verder naar beneden worden gedrukt. Daardoor stijgt de spanning en kan de toon scherper worden.
De intonatie klopt niet
Als je gitaar ook zonder capo hoger op de hals niet zuiver klinkt, ligt het probleem mogelijk niet bij de capo maar bij de afstelling of intonatie van de gitaar.
Welke capo werkt het best voor een zuivere stemming?
Een goede capo moet voldoende druk geven om alle snaren helder te laten klinken, maar niet meer druk dan nodig.
Modellen met instelbare spanning kunnen handig zijn omdat je de druk kunt aanpassen aan de gitaar, snaardikte en hals.
Een sterke veercapo kan prima werken, maar als hij extreem hard klemt kan hij op sommige gitaren sneller intonatieproblemen veroorzaken.
Stemmen met capo tijdens live spelen
Live is snelheid belangrijk. Als je voor verschillende songs verschillende capoposities gebruikt, controleer dan minstens kort je stemming nadat je de capo hebt verplaatst.
Een praktische routine is:
- capo plaatsen
- snel alle zes snaren controleren
- alleen afwijkende snaren corrigeren
- song starten
Dat kost maar enkele seconden en voorkomt dat een volledige song net buiten stemming klinkt.
Stemmen met capo tijdens opnames
Bij opnames is een kleine afwijking veel duidelijker hoorbaar, vooral wanneer je meerdere gitaarlagen opneemt.
Controleer daarom de stemming:
- na iedere verandering van capopositie
- voor iedere belangrijke take
- na intensief spelen of veel bends
- wanneer temperatuur of luchtvochtigheid verandert
Twee gitaartracks die individueel bijna goed gestemd zijn, kunnen samen juist opvallend vals klinken.
Verandert een capo de stemming van je gitaar?
De capo verandert niet de onderlinge intervallen van de standaardstemming. Hij verplaatst alle zes snaren dezelfde afstand omhoog.
Met een capo op de 1e fret klinkt alles één halve toon hoger. Op de 2e fret klinkt alles één hele toon hoger, enzovoort.
De akkoordvormen die je speelt blijven hetzelfde, maar de klinkende toonhoogte verandert.
Samengevat: stemmen met of zonder capo?
Als je zonder capo speelt, stem je uiteraard zonder capo.
Ga je mét capo spelen, dan is vooral de laatste stemcontrole met de capo op zijn plaats belangrijk.
- plaats de capo vlak achter de fret
- zorg dat hij recht staat
- controleer daarna alle zes snaren
- corrigeer kleine afwijkingen met je tuner
- controleer opnieuw wanneer je de capo verplaatst
De simpele regel: speel je met capo, controleer en stem dan ook met de capo erop.
Veelgestelde vragen over gitaar stemmen met een capo
Moet je een gitaar stemmen met of zonder capo?
Als je met een capo gaat spelen, plaats je eerst de capo en controleer je daarna opnieuw de stemming. Corrigeer eventuele afwijkingen terwijl de capo op de gitaar blijft zitten.
Waarom klinkt mijn gitaar vals zodra ik een capo gebruik?
Een capo kan de snaren iets verder naar beneden drukken dan nodig. Daardoor stijgt de snaarspanning licht en kunnen sommige tonen te scherp worden.
Moet je opnieuw stemmen nadat je een capo hebt geplaatst?
Ja. Controleer altijd even alle zes snaren nadat je de capo hebt geplaatst. Vaak zijn slechts kleine correcties nodig.
Moet je opnieuw stemmen als je de capo naar een andere fret verplaatst?
Ja. Een andere capopositie kan de snaarspanning net anders beïnvloeden. Controleer daarom de stemming telkens wanneer je de capo verplaatst.
Waar moet je een capo precies plaatsen?
Plaats de capo vlak achter de fret en zo recht mogelijk over de hals. Hoe verder hij van de fret staat, hoe meer druk meestal nodig is en hoe groter de kans op een scherpe stemming.
Welke noten krijg je met een capo op de 2e fret?
Bij standaardstemming worden de zes snaren met een capo op de 2e fret F# – B – E – A – C# – F#.
Verandert een capo de stemming van de gitaar?
Een capo verplaatst alle snaren evenveel omhoog in toonhoogte. De onderlinge intervallen blijven hetzelfde, maar de klinkende toonhoogte wordt hoger.
Wat als mijn gitaar sterk ontstemt met een capo?
Controleer of de capo niet te hard klemt, of hij vlak achter de fret staat en of de gitaar correct geïntoneerd en afgesteld is. Een slecht geplaatste of te strakke capo kan de stemming merkbaar beïnvloeden.
