Gitaartechniek vs muzikaliteit: oefen je de juiste dingen?

Het probleem is niet oefenen, maar oefenen zonder richting

Gitaar oefenen is niet zinloos. Integendeel. Zonder herhaling, discipline en gerichte training bouw je geen controle, timing, feel of vrijheid op je instrument op. Het probleem ontstaat wanneer je jarenlang oefent zonder duidelijk te weten waar die vaardigheid uiteindelijk voor dient. Je kunt bijvoorbeeld ontzettend veel tijd steken in:

• snelheid;
• technische oefeningen;
• complexe licks;
• moeilijke solo’s;
• scales;
• precisie;

...en toch nauwelijks beter worden in het maken of spelen van muziek die werkelijk overtuigt. Dan is de vraag niet of je hard genoeg hebt gewerkt. De vraag is of je aan de juiste dingen hebt gewerkt.

Techniek is belangrijk, maar geen einddoel

Techniek geeft je mogelijkheden. Ze helpt je om ideeën uit te voeren, controle te krijgen over timing en articulatie, moeilijke passages te spelen en vrijer te bewegen op het instrument. Maar techniek op zichzelf vertelt nog niets over de muzikale kwaliteit van wat je speelt. Een technisch moeilijke partij kan muzikaal zwak zijn. Een eenvoudige partij kan perfect werken. Dat is geen argument tegen techniek. Het is een argument vóór techniek met een functie. Dezelfde nuance geldt bij snelheid en shredding. Snel spelen is niet het probleem; de vraag is wat je ermee doet. Zie ook waarom gitaar shredding niet slecht is.

De gitaarbubbel en de luisteraar kijken anders naar muziek

Gitaristen luisteren vaak naar andere details dan iemand die gewoon van een song geniet. Een gitarist kan bewust letten op:

• alternate picking;
• legato;
• vingerzetting;
• toonvorming;
• snelheid;
• complexiteit;
• technische moeilijkheid.

Een luisteraar hoeft daar helemaal niet mee bezig te zijn. Die kan vooral reageren op:

• melodie;
• ritme;
• emotie;
• energie;
• sound;
• herkenbaarheid;
• sfeer;
• de impact van een song als geheel.

Dat verschil is belangrijk. Want als je alleen traint op dingen die vooral binnen de gitaarwereld indrukwekkend zijn, kun je een heel sterke gitarist worden zonder automatisch een sterkere muzikant, songwriter of artiest te worden.

Moeilijk spelen is niet hetzelfde als muzikaal sterk spelen

Veel gitaristen koppelen moeilijkheid onbewust aan kwaliteit. Meer noten voelt geavanceerder. Meer snelheid voelt beter. Een ingewikkelder akkoord voelt slimmer. Maar muziek werkt niet zo. Een goede noot op het juiste moment kan meer doen dan twintig indrukwekkende noten die niets toevoegen. Een eenvoudige gitaarpartij kan een hele song dragen wanneer:

• de timing klopt;
• de sound goed gekozen is;
• er ruimte zit in het arrangement;
• de dynamiek werkt;
• de partij een duidelijke functie heeft.

Eenvoud is dus niet hetzelfde als gebrek aan niveau. Eenvoud kan juist betekenen dat je genoeg controle hebt om niets onnodigs te spelen.

Waar zit je echte waarde als gitarist?

Niet alleen in wat technisch moeilijk is. Je muzikale waarde zit ook in:

• welke noten je kiest;
• wanneer je ze speelt;
• wat je weglaat;
• hoe je fraseert;
• hoe je klinkt;
• hoe je arrangementen bouwt;
• hoe je reageert op andere muzikanten;
• hoe je een song ondersteunt;
• hoe herkenbaar je muzikale keuzes zijn.

Dat zijn vaardigheden die veel moeilijker in één BPM-getal of technische oefening te vangen zijn. Maar muzikaal maken ze vaak een enorm verschil.

Wat moet je dan wél trainen als gitarist?

Niet minder techniek. Breder trainen.

Timing en groove

Een eenvoudige partij met sterke timing klinkt overtuigender dan een ingewikkelde partij die niet goed in de groove zit. Train dus niet alleen welke noten je speelt, maar ook exact waar ze vallen.

Feel en dynamiek

Hoe hard sla je een noot aan? Hoe lang laat je hem klinken? Waar laat je ruimte? Hoe bouw je spanning en ontspanning? Die details bepalen voor een groot deel hoe menselijk en expressief een partij klinkt.

Articulatie

Bends, vibrato, slides, hammer-ons en pull-offs zijn geen versieringen die je zomaar bovenop een partij legt. Ze bepalen hoe een frase spreekt.

Songwriting en arrangement

Kun je een gitaarpartij schrijven die een song sterker maakt? Kun je ruimte laten voor zang, bas, drums en andere instrumenten? Kun je drie goede ideeën selecteren in plaats van twintig ideeën tegelijk te gebruiken? Dat is eveneens muzikale vaardigheid.

Sound

Een partij bestaat niet alleen uit noten. Gain, attack, sustain, EQ, effecten en dynamiek veranderen hoe die partij binnen een volledige productie functioneert. Meer daarover vind je bij Gitaar Gear, Tone & Setup.

Luisteren

Een sterke muzikant kan niet alleen spelen, maar ook horen wat er nodig is. Train daarom ook:

• intervallen;
• akkoorden;
• ritmes;
• melodieën;
• arrangement;
• interactie tussen instrumenten.

Repertoire

Complete songs leren geeft je context die losse oefeningen niet kunnen geven. Je leert hoe partijen binnen een intro, verse, chorus, bridge en solo daadwerkelijk functioneren.

Opnemen

Opnemen is een harde maar nuttige test. Plots hoor je timing, noise, articulatie, dynamiek en inconsistenties die tijdens het spelen minder opvallen.

Oefen op een functie, niet alleen op een techniek

Een goede oefening heeft idealiter een reden. Bijvoorbeeld:

• alternate picking om een bepaalde riff strak te kunnen spelen;
• bends trainen om melodieën zuiverder te laten klinken;
• akkoorden oefenen om songs vloeiender te begeleiden;
• timing trainen om beter met drums te spelen;
• ear training doen om sneller melodieën en akkoorden te herkennen;
• theorie leren om betere muzikale keuzes te kunnen maken.

Dan wordt techniek geen losstaand project. Ze wordt onderdeel van een groter muzikaal doel.

Output is de test die oefeningen niet kunnen vervangen

Je kunt jaren oefenen zonder ooit echt te testen wat je vaardigheden waard zijn in een volledige muzikale context. Daarom is output belangrijk. Dat kan zijn:

• een volledige song spelen;
• een opname afwerken;
• een eigen nummer schrijven;
• een improvisatie opnemen;
• met andere muzikanten spelen;
• een live set voorbereiden.

Daar komen verschillende vaardigheden samen. Je kunt dan niet meer alleen vertrouwen op één technisch sterk onderdeel. Timing, sound, keuzes, concentratie, arrangement en muzikaliteit moeten tegelijk functioneren. Dat maakt output zo waardevol: ze laat zien wat je werkelijk kunt toepassen.

Wanneer oefenen een veilige schuilplaats wordt

Er zit nog een andere laag onder eindeloos oefenen. Oefenen voelt veilig. Je kunt altijd nog iets verfijnen. Je kunt altijd sneller worden. Je kunt altijd nog een nieuwe scale, lick of techniek leren. En zolang je blijft oefenen, hoef je niet noodzakelijk te testen of het resultaat ook werkelijk werkt. Je hoeft die song nog niet af te maken. Je hoeft die opname nog niet te delen. Je hoeft nog niet met andere muzikanten te spelen. Je kunt zeggen: Ik ben er nog mee bezig. Daarom kan oefenen soms veranderen van ontwikkeling in uitstel. Niet bewust. Maar het gebeurt. Perfectionisme kan daardoor heel productief lijken terwijl het je juist tegenhoudt.

Wanneer moet je stoppen met een oefening?

Niet zodra iets één keer lukt. Maar ook niet pas wanneer je het theoretisch perfect beheerst. Een vaardigheid is vaak voldoende ontwikkeld wanneer je ze betrouwbaar kunt gebruiken binnen de muziek waarvoor je ze nodig hebt. Vanaf dat moment kan een andere bottleneck belangrijker worden. Dat voorkomt dat je maanden blijft investeren in marginale technische winst terwijl een zwakke timing, slecht vibrato of gebrek aan repertoire je veel sterker tegenhoudt.

Hoe oefen je met meer richting?

Begin bij het einddoel.

1. Bepaal wat je muzikaal wilt kunnen

Bijvoorbeeld:

• een bepaalde song overtuigend spelen;
• een sterke rocksolo opnemen;
• strakker met drums spelen;
• beter improviseren;
• eigen songs afwerken.

2. Zoek de bottleneck

Wat voorkomt dat je dat nu al kunt? Misschien is het:

• timing;
• techniek;
• gehoor;
• gebrek aan vocabularium;
• sound;
• arrangement;
• te weinig repertoire.

3. Train precies dat probleem

Kies geen oefening omdat ze moeilijk of indrukwekkend is. Kies haar omdat ze je huidige bottleneck oplost.

4. Breng de vaardigheid terug naar muziek

Test daarna onmiddellijk of de verbetering ook werkt in een riff, song, solo of opname.

5. Evalueer opnieuw

Is de bottleneck kleiner geworden? Dan kun je verder. Is er niets veranderd? Dan moet je misschien je oefenmethode veranderen in plaats van simpelweg meer minuten toe te voegen.

Oefen je vooral techniek? Vergelijk deze twee vragen

Technische vraag: Hoe krijg ik deze lick van 120 naar 140 BPM? Muzikale vraag: Waarom wil ik deze lick op 140 BPM kunnen spelen, en waar ga ik hem gebruiken? Beide vragen kunnen nuttig zijn. Maar de tweede voorkomt dat je jaren optimaliseert zonder ooit te vragen of de optimalisatie nog ergens toe leidt.

Oefenen versus vooruitgang

Deze pagina gaat vooral over wat je traint. Een andere vraag is hoe je vervolgens controleert of die training werkelijk resultaat geeft. Daarvoor sluit gitaar oefenen zonder vooruitgang rechtstreeks op dit onderwerp aan: één bottleneck kiezen, gericht trainen, toepassen en achteraf vergelijken wat er daadwerkelijk verbeterd is.

Twintig jaar oefenen is niet automatisch twintig jaar verspild

Jarenlang gitaar spelen bouwt ervaring op. Je ontwikkelt motoriek, gehoor, repertoire, smaak en muzikale referenties. Dat verdwijnt niet omdat je achteraf ontdekt dat je sommige dingen anders had kunnen aanpakken. Maar je kunt wel tot de conclusie komen dat een deel van je tijd meer resultaat had kunnen opleveren. Dat is geen reden om de afgelopen jaren af te schrijven. Het is een reden om de komende jaren scherper te kiezen.

Train niet alleen je vingers

Techniek blijft belangrijk. Discipline blijft belangrijk. Oefenen blijft belangrijk. Maar een complete gitarist ontwikkelt meer dan alleen motorische controle. Train ook:

• timing;
• feel;
• dynamiek;
• gehoor;
• songwriting;
• arrangement;
• sound;
• repertoire;
• opnamevaardigheid;
• muzikale keuzes.

Dan wordt techniek wat ze altijd had moeten zijn: een hulpmiddel waarmee je betere muziek kunt maken. Als je al lang oefent maar niet goed kunt bepalen welke technische of muzikale bottleneck je het meest tegenhoudt, kan gerichte feedback veel tijd besparen. Bekijk daarvoor privé gitaarles.

En wanneer oefenen vooral een doel op zichzelf begint te worden, is het soms tijd om te stoppen met gitaar oefenen en muziek te gaan spelen.